ಬಿಳಿಗಿರಿ (ಸಂಗಡಿಗರು: ರಂಗ ರಂಗ ರಂಗಯ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ)ರಂಗಯ್ಯ ......
ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ ನೀನೇ ಹೇಳಯ್ಯ
ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಯಕಿಯ ಚಂದುಳ್ಳಿ ಚೆಲುವಯ್ಯ
ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ...
ಮುತ್ತುಗದ ಹೂವು ಮಲ್ಲಿಗೆಯೇ ?
ಅತ್ತಿಯ ಹಣ್ಣು ಅಂಜೂರವೇ ?
ಚಿತ್ತೆಯ ಚಿಟ್ಟೆ.......
ಚಿತ್ತೆಯ ಚಿಟ್ಟೆ ದುಂಬಿಯೇ ?
ದತ್ತೂರಿ ಕಾಡಿಗೆ ಕಸ್ತೂರಿಯೇ ?
ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ...
ಕಾಜಾಣ ಕಾಗೆ ಕೋಗಿಲೆಯೇ ?
ಬಣ್ಣದ ಕೆಂಬೂತ ಗಿರಿನವಿಲೆ ?
ಕಾಡಿನ ಮರವೆಲ್ಲ....
ಕಾಡಿನ ಮರವೆಲ್ಲ ಶ್ರೀಗಂಧವೇ ?
ನಾಡಿನ ಮಣ್ಣೆಲ್ಲ ಬಂಗಾರವೇ ?
ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ..
ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ದೀಪವೇ ?
ಬಿರುಗಾಳಿ ಕೆಂಧೂಳಿ ಧೂಪವೇ ?
ಮೋಹಾದವೇಶ .....
ಮೋಹಾದವೇಶ ಭಕ್ತಿಯೇ ?
ಸವಿಯಾದುದೆಲ್ಲ ನೈವೇದ್ಯವೇ ?
ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ...
**
ಇದು ರೂಪಕ (Metaphor) ಆಗಿರದೆ, ಹೋಲಿಕೆ/ಸಾಮ್ಯ/ಸಾದೃಶ್ಯ (Simile) ಆಗಿರಬಹುದು.
ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಅವರ ಸಹೋದರರಾದ ಕಣಗಾಲ್ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಈ ಗಹನವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಕೆಲವರು ಈ ಹಾಡು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ, ತನ್ನ ನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನಾಯಕಿ ಗೇಲಿ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ನಾವು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸೋಣ. ಯಾರಾದರೂ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡದೆ ಅಥವಾ ಹಾಡಿನ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡದೆ, ಕೇವಲ ಆಡಿಯೋವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿದ್ದರೆ? ಹಾಗಾದರೆ, ಆ ಹಾಡಿನ ಅರ್ಥವೇನು?
ಈ ಹಾಡು ಕಾಡಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾದ "ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಗೆ" ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹೇಗೆ ಪೂಜಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲು, ಕಾಡಿನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಉತ್ಕಟ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಗೌರವದ ನಡುವೆ ಪ್ರಬಲ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಹಾದವೇಶ... ಎಂದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಗೋರು/ಗೋರುವ/ಗೊರುಕ+ತಮಟೆ+ ನೃತ್ಯ ಎಂದರ್ಥ.
ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನನಗೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪೂ ಇರಬಹುದು.
***
Bilgiri (chorus: Raṅga Raṅga Raṅgayya Svāmi) Raṅgayya ...
Bilgiri Raṅgayya
nīnē hēḷayya
Śrī Raṅganāyakiya chandulli cheluvayya
Bilgiri Raṅgayya...
Muttugada hūvu malligeyē?
Attiya haṇṇu añjūravē?
Chitteya chiṭṭe.......
Chitteya chiṭṭe dumbiyē?
Dattūri kāḍige kastūriyē?
Bilgiri Raṅgayya...
Kājāṇa kāge kōgilayē?
Baṇṇada kembūta girinavilē?
Kāḍina maravella....
Kāḍina maravella śrīgaṅdhavē?
Nāḍina maṇṇella baṅgāravē?
Bilgiri Raṅgayya..
Beṭṭada kāḍgicchu dīpavē?
Birugāḷi kendhūḷi dhūpavē?
Mōhādavēśa ..... Mōhādavēśa bhaktiyē?
Saviyādudella naivēdyavē?
Bilgiri Raṅgayya...
**
This may not be Metaphor (ರೂಪಕ in Kannada), rather may be Simile (ಹೋಲಿಕೆ/ಸಾಮ್ಯ/ಸಾದೃಶ್ಯ).
Kanagal Prabhakar Shastri, brother of the renowned film director Puttanna Kanagal, penned this profound composition. Hailing from an orthodox family, Prabhakar Shastri is celebrated for his meaningful writings. This song is a tribute to the Kannada society.
While some argue that the song is primarily about the heroine mocking a woman who is romantically involved with her hero, let's consider an alternative perspective. Suppose someone has not watched the movie or seen the song's visuals, but has only listened to the audio. Then what is the meaning of the song?
This song draws a poignant analogy between the abundant resources of a forest that can be offered as "offerings" made to Lord Ranganathaswamy. It beautifully illustrates how these resources enrich the Puja ceremony, elevating the reverence and devotion to the deity.
The penultimate line draws a compelling comparison between the forest dwellers' fervent devotion and the reverence offered to the Lord. ಮೋಹಾದವೇಶ... means goru/goruva/goruka+tamate+ dance of tribes of the area.
Sorry, I am not good at Kannada literature. And I may be wrong too.
